ስሊፕ ፓራሊሲስ (በእንቅልፍ መካከል መንቀሳቀስ አለመቻል)

Sleep paralysis

በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-09-20

ምንድን ነው?

ስሊፕ ፓራሊሲስ (sleep paralysis) ማለት እንቅልፍ ሲወስድዎ ወይም ሲነቁ፣ ነቅተው እያሉ ለጊዜው መንቀሳቀስ ወይም መናገር አለመቻል ነው። በሬም ስሊፕ (REM sleep) ወቅት፣ ሕልም እያለሙ ሰውነትዎ እንዳይንቀሳቀስ፣ የእጅና የእግር ጡንቻዎች በተፈጥሮ ይገታሉ። ይህ የስሊፕ ሳይክሉ (sleep cycle) መደበኛ ክፍል ነው። አንጎል ቀድሞ ሲነቃና ሰውነት ገና በሬም ሁኔታ ሲቆይ፣ ለጥቂት ጊዜ ነቅተው ግን መንቀሳቀስ አይችሉም። MedlinePlus።

በብዙ ባህሎች፣ በኢትዮጵያም ጭምር፣ ይህ ስሜት እንደ መንፈስ፣ እንደ ጥላ ወይም «ደረቴ ላይ ተጫነኝ» ተብሎ ይተረጎማል። ስሜቱ እውነተኛና አስፈሪ ነው፤ ሳይንሳዊ ማብራሪያው ግን አንጎልና ሰውነት በአንድ ጊዜ አለመንቃታቸው ነው። አደገኛ አይደለም፤ ብዙውን ጊዜ በራሱ ያልፋል። NHS።

ለዳያስፖራ ይህ ይጠቅማል፤ የሽፍት ሥራ፣ የጄት ላግ (jet lag) እና የተዛባ የመኝታ ሰዓት ከዋና ቀስቃሾቹ መካከል ናቸው።

አደገኛ ምልክቶች

ስሊፕ ፓራሊሲስ ሙሉ በሙሉ ከነቁ በኋላ በደቂቃዎች ውስጥ ያልፋል። ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

ሙሉ በሙሉ ከነቁ በኋላም መንቀሳቀስ አለመቻል፣ ወይም የአንድ ጎን ፊት፣ እጅ ወይም እግር መዛል።
በድንገት መናገር ወይም ንግግር መረዳት መቸገር።
ቀን ላይ ነቅተው እያሉ፣ ሲስቁ ወይም ሲደነግጡ ጡንቻዎ በድንገት መላላትና መውደቅ (cataplexy)።
መኪና እየነዱ ወይም እየሠሩ በድንገት እንቅልፍ መውሰድ።

የመጀመሪያዎቹ ሁለቱ ስትሮክ (stroke) ሊሆኑ ይችላሉ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

በሚያጋጥምዎ ጊዜ፣ አደገኛ እንዳልሆነና በራሱ እንደሚያልፍ ያስታውሱ። መተንፈስ ላይ ያተኩሩ፤ ጣትዎን ወይም ዓይንዎን ለማንቀሳቀስ ይሞክሩ።
ከእንቅልፍ በፊት ትልቅ ምግብ፣ ካፌን (caffeine)፣ ሲጋራና አልኮል ያስወግዱ። NHS።
በጀርባዎ ከመተኛት ይልቅ በጎንዎ ይተኙ፤ በጀርባ መተኛት ስሊፕ ፓራሊሲስን ሊያበዛ ይችላል።
ጭንቀትና ስትሬስ (stress) ቀስቃሽ ስለሆኑ፣ ከመኝታ በፊት የሚያረጋጋ ልማድ ይኑርዎት።
መድኃኒት ወይም ባህላዊ መፍትሔ በራስዎ አይሞክሩ፤ ብዙውን ጊዜ በቂ እንቅልፍ ብቻ ይበቃል።

ምልክቶች

እንቅልፍ ሲወስድዎ ወይም ሲነቁ፣ ነቅተው ግን መንቀሳቀስ፣ መናገር ወይም ዓይን መክፈት አለመቻል።
ክፍሉን እያወቁ፣ ለመጮህ ሲሞክሩ ድምፅ አለመውጣት።
ሰው በክፍሉ ያለ፣ ወይም ደረትዎ ላይ የተጫነ መስሎ መሰማት።
ፍርሃትና ልብ መምታት።
ከጥቂት ሰከንዶች እስከ ጥቂት ደቂቃዎች ይቆያል፤ ከዚያ በራሱ ያልፋል። NHS።

ሐኪም መቼ ማየት?

ብዙ ጊዜ ከተደጋገመ፣ ወይም መተኛት እስከሚያስፈራዎ ድረስ ከረበሸዎ።
በቀን በጣም ካንቀላፉ፣ ወይም በድንገት እንቅልፍ የሚወስድዎ ከሆነ። ይህ ናርኮሌፕሲ (narcolepsy) የተባለ የእንቅልፍ ችግር ምልክት ሊሆን ይችላል። NHS።
ጭንቀት፣ ፓኒክ (panic) ወይም አስቸጋሪ ገጠመኝ (PTSD) ካለብዎ፣ ከስሊፕ ፓራሊሲስ ጋር ግንኙነት ስላላቸው ለሐኪምዎ ይንገሩ።
ተደጋጋሚ ስሊፕ ፓራሊሲስ የሌላ ችግር ምልክት ሊሆን ስለሚችል፣ ሐኪምዎ ምክንያቱን ያጣራል። MedlinePlus።

መከላከያ

መደበኛ የመኝታና የመነሻ ሰዓት ይኑርዎት፤ ቅዳሜና እሁድም ጭምር።
አዋቂዎች በቀን ከሰባት እስከ ዘጠኝ ሰዓት እንቅልፍ ያስፈልጋቸዋል። NHS።
መኝታ ክፍልዎ ጸጥ ያለ፣ ጨለማና ቀዝቀዝ ያለ ይሁን፤ ከመተኛት በፊት ቢያንስ ሰላሳ ደቂቃ ስክሪን (screen) ያስወግዱ። CDC።
በመደበኛነት ስፖርት ይሥሩ፤ ግን ከመኝታ በፊት አይደለም።
የሽፍት ሥራ ካለብዎ ወይም ጄት ላግ ካጋጠመዎ፣ በተቻለ መጠን የመኝታ ሰዓትዎን ቀስ በቀስ ያስተካክሉ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው