ዳይቨርቲኩላይቲስ (የአንጀት ኪስ እብጠት)

Diverticulitis

በሐኪም (MD) የተጻፈ · Written by an MD · 2026-09-20

ምንድን ነው?

በትልቁ አንጀት (colon) ግድግዳ ላይ ትንንሽ ኪስ የሚመስሉ ጎድጓዳዎች (diverticula) ሊፈጠሩ ይችላሉ። እነዚህ ኪሶች መኖራቸው ብቻ ዳይቨርቲኩሎሲስ (diverticulosis) ይባላል። ብዙ ሰዎች አንዳችም ምልክት ሳይኖራቸው ከዚህ ጋር ይኖራሉ፤ ብዙ ጊዜ በሌላ ምክንያት በተደረገ ምርመራ በአጋጣሚ ይታወቃል። NIDDK።

ከእነዚህ ኪሶች አንዱ ወይም ከዚያ በላይ ሲቆጣና ሲያብጥ (inflamed) ግን ዳይቨርቲኩላይቲስ (diverticulitis) ይባላል። ችግሩ ብዙ ጊዜ በሆድ ታችኛው ግራ በኩል ባለው የአንጀት ክፍል (sigmoid colon) ላይ ስለሚከሰት፣ ሕመሙም እዚያው ይበዛል። MedlinePlus።

ዳያስፖራ ውስጥ የሆድ ሕመም ሲጀምር «የበላሁት በርበሬ ነው» ብሎ ማለፍ የተለመደ ነው። ግን አዲስ የግራ ታችኛው የሆድ ሕመም ከትኩሳት ጋር ከመጣ፣ ይህ አንዱ ሊሆን የሚችል ምክንያት ነው። ዕድሜ ሲጨምር ኪሶቹ የመፈጠር ዕድላቸው ይጨምራል። NHS።

አደገኛ ምልክቶች

ከሚከተሉት አንዱ ካለ ወዲያውኑ እርዳታ ይፈልጉ፦

እየባሰ የሚሄድ ወይም የማይቆም ከባድ የሆድ ሕመም።
ከፍተኛ ትኩሳት።
የማያቋርጥ ትውከት ወይም ውሃ እንኳ መያዝ አለመቻል።
ከፊንጢጣ ደም መውጣት፣ ወይም ደም ወይም ንፍጥ (mucus) በሰገራ ውስጥ።
ሆድ መንፋትና እንደ ድንጋይ መጠንከር።
መዞር፣ ራስን መሳት (fainting)፣ ግራ መጋባት ወይም ፈጣን ትንፋሽ።

እነዚህ የአንጀት መቀደድ (perforation) ወይም የከባድ ኢንፌክሽን ምልክቶች ሊሆኑ ይችላሉ። በአሜሪካ 911 ይደውሉ ወይም ወደ ER ይሂዱ፤ በአዲስ አበባ የቀይ መስቀል አምቡላንስ 907 ነው፤ በሌላ ቦታ የአካባቢዎን የድንገተኛ እርዳታ ያነጋግሩ። እርጉዝ፣ የመከላከል አቅም የቀነሰ (immunocompromised)፣ አረጋዊ ወይም ሌላ ከባድ በሽታ ያለብዎት ከሆነ ቶሎ ይመርመሩ። NHS።

ቤት ውስጥ ምን ማድረግ?

ቀላል (uncomplicated) ዳይቨርቲኩላይቲስ ካለብዎ፣ ሐኪም ካየዎት በኋላ ቤት መታከም ይችላሉ። ለአጭር ጊዜ ንጹህ ፈሳሽ (clear liquids)፣ በቂ ውሃ፣ እረፍትና የተፈቀደ የሕመም ማስታገሻ ሊመከር ይችላል። NIDDK።
ሕመሙ ሲሻል ምግብን ቀስ በቀስ ይመልሱ። የፈሳሽ ብቻ አመጋገብ ለረጅም ጊዜ የሚቆይ ኑሮ አይደለም።
አይቡፕሮፌን (ibuprofen) እና ናፕሮክሰን (naproxen) ያሉ NSAID መድኃኒቶች የአንጀት መቀደድ አደጋን ሊጨምሩ ስለሚችሉ አይውሰዱ። አሴታሚኖፌን (acetaminophen) ለብዙ ሰዎች ይመረጣል፤ የጉበት በሽታ ካለብዎ ግን መጀመሪያ ሐኪም ይጠይቁ። NHS።
የተረፈ አንቲባዮቲክ (antibiotics) በራስዎ አይጀምሩ። ዳይቨርቲኩላይቲስ ያለበት ሁሉ አንቲባዮቲክ አያስፈልገውም፤ ውሳኔው በሐኪም ነው።
ከጥቂት ቀናት በኋላ መሻሻል ከሌለ ተመልሰው ይታዩ።

ምልክቶች

የሆድ ታችኛው ግራ በኩል ሕመም፤ በድንገት ከባድ ሆኖ ሊጀምር ወይም በጥቂት ቀናት ውስጥ ቀስ ብሎ ሊባባስ ይችላል።
ትኩሳት (fever) ወይም ብርድ ብርድ ማለት (chills)።
ማቅለሽለሽ (nausea) ወይም ትውከት።
የሆድ ድርቀት (constipation) ወይም ተቅማጥ (diarrhea)።
ዳይቨርቲኩሎሲስ ብቻ ሲሆን ብዙ ጊዜ ምልክት የለውም፤ አንዳንዶች ሆድ መነፋት ወይም መኮማተር ይሰማቸዋል።
የኩላሊት ጠጠር (kidney stone)፣ የሽንት ኢንፌክሽን (UTI)፣ አፔንዲሳይቲስ (appendicitis)፣ በሴቶች ደግሞ የማህፀንና እንቁላል ችግሮች ተመሳሳይ ሕመም ሊሰጡ ይችላሉ። ስለዚህ ቀድሞ ምርመራ ቢኖርዎትም አዲስ ሕመምን ራስዎ አይለዩት።

ሐኪም መቼ ማየት?

አዲስ የግራ ታችኛው የሆድ ሕመም ከትኩሳት ወይም ከሰገራ ለውጥ ጋር ከመጣ በዚያው ቀን ይታዩ።
ሐኪም የሕመም ታሪክዎን ይጠይቃል፣ ሆድዎን ይመረምራል፣ የደም ምርመራ ያደርጋል። ሲቲ ስካን (CT scan) ምርመራውን ለማረጋገጥና ውስብስብ ችግር (complication) እንዳለ ለማየት ዋናው ምርመራ ነው። NIDDK።
ውስብስብ (complicated) ከሆነ፣ ማለትም መግል መከማቸት (abscess)፣ መቀደድ፣ መዘጋት (obstruction) ወይም ፊስቱላ (fistula) ካለ፣ ሆስፒታል ውስጥ የደም ሥር ፈሳሽ፣ አንቲባዮቲክ፣ የመግል ማፍሰስ ወይም ቀዶ ሕክምና ሊያስፈልግ ይችላል።
ከዳኑ በኋላ ክትትል አይርሱ። እንደ ሁኔታዎ ሐኪም ኮሎኖስኮፒ (colonoscopy) ሊመክር ይችላል፤ ይህ ሌላ በሽታ፣ ካንሰርን ጨምሮ፣ ለማስወገድ ይረዳል።

መከላከያ

ፋይበር (fiber) የበዛበት ምግብ ይመገቡ፦ ምስር፣ ሽሮ፣ ባቄላ፣ አተር፣ ጎመንና ሌሎች አትክልቶች፣ ፍራፍሬ፣ እና ሙሉ እህል። ከሙሉ ጤፍ የተሰራ እንጀራ ጥሩ አማራጭ ነው። NIDDK።
ፋይበርን በድንገት ብዙ አይጨምሩ፤ ቀስ በቀስ ይጨምሩና በቂ ውሃ ይጠጡ።
ለውዝ (nuts)፣ ዘሮችና ፖፕኮርን ኪሱን ይዘጋሉ የሚለው የድሮ ምክር በአሁኑ ጥናት አይደገፍም፤ መከልከል አያስፈልግም። በርበሬም ዳይቨርቲኩላይቲስ እንደሚያመጣ ማስረጃ የለም። አንድ ምግብ በግል ካባባሰብዎት ግን ሰውነትዎን ያክብሩ።
መደበኛ እንቅስቃሴ፣ ጤናማ ክብደት፣ ማጨስ ማቆም እና ቀይ ስጋ መቀነስ አደጋውን ይቀንሳሉ። MedlinePlus።
ዘርና ዕድሜም ድርሻ አላቸው። መከላከል አደጋውን ይቀንሳል እንጂ ዜሮ አያደርገውም፤ ራስዎን አይውቀሱ።

ለሐኪምዎ የሚጠይቋቸው

የእኔ ዳይቨርቲኩላይቲስ ቀላል ነው ወይስ ውስብስብ? ሲቲ ስካን ያስፈልገኛል?
አንቲባዮቲክ ያስፈልገኛል? ካልሆነ ምን እየጠበቅን ነው?
ለሕመም ምን መውሰድ እችላለሁ፣ ምን ማስወገድ አለብኝ?
መቼ ወደ መደበኛ ምግብ እመለሳለሁ፣ ኮሎኖስኮፒ ያስፈልገኛል?

ምንጮች

NIDDK. Diverticular Disease: Symptoms & Causes, Diagnosis, Treatment, Eating, Diet, & Nutrition.
NHS. Diverticular disease and diverticulitis.
MedlinePlus. Diverticulosis and Diverticulitis.

ጥያቄዎችና መልሶች

የመጀመሪያውን ጥያቄ ይጠይቁ።

ተያያዥ ርዕሶች

አፔንዲሳይቲስ

አይ ቢ ኤስና ሆድ መነፋት

'ጨጓራ አለብኝ' ሲሉ የቱን ማለትዎ ነው? አምስቱ የጨጓራ ችግሮች

በተለመዱ የኢትዮጵያ ምግቦች ጤናማ አመጋገብ

በሐኪም (MD) የተጻፈ። ለትምህርት ብቻ ነው፤ የግል የሕክምና ምክር አይደለም። ድንገተኛ ችግር ካለ 911 (አሜሪካ) ወይም 907 (አዲስ አበባ)።
ሁሉም ጽሑፎች · ስለ እኛ · ያግኙን